سَقَانِی الْحُبُّ کَاسَاتِ الْوِصَالِ
فَقُلْتُ لِخَمْرَتِی نَحْوِی تَعَالَ
دادِ عِشْقَم جامِ وَصلِ کبریا
پس بگفتم بادہ ام را سویم آ
اَلصَّلٰوۃ اے فضلہ خورانِ حضور
شاہ بر جودست و صہبا در وفور
بخش گردن گر بہ عزمِ خُسروی ست
آخر ایں نوشیدہ خواندن بہر چیست
سَعَتْ وَ مَشَتْ لِنَحْوِی فِی کُؤُوسٍ
فَہِمْتُ لِسُکْرَتِی بَیْنَ الْمَوَالِ
شد دواں در جامہا سویم رواں
والہِ سُکرم شدم در سروراں
شکرِ تو از ذکر و فکر اکبر بود
سُکر کو چوں حکم خود بر می رود
سوئے مے بر بوئے مے مرداں رواں
بادۂ خود سویت بپائے سر دواں
فَقُلْتُ لِسَائِرِ الْاَقْطَابِ لُمُّو
بِحَالِی وَادْخُلُو اَنْتُمْ رِجَالِی
گفتم اے قطباں بعونِ شانِ من
جملہ در آئید تا مرداں من
جمع خواندی تا قوی دلہا شوند
ہم ز عونِ حالِ خود دادی گمند
ورنہ تا بامِ حضورِ تو صعود
حاشَ للہ تاب و یارائے کہ بود
وَہُمُّو وَ اشْرَبُوْا اَنْتُمْ جُنُودِی
فَسَاقِی الْقَوْمِ بِالْوَافِی مَلَالِ
ہمت آرید و خورید اے لشگرم
ساقیم دادۂ لباب از کرم
شکر حق جامِ لبریزِ مے ست
ہر لباب را چکیدن در پے ست
تا بما ہم آید اِنْشَاءَ الْعَظِیْم
آں نصیبِ الْاَرْضِ مِنْ کَاسِ الْکَرِیْم
شَرِبْتُمْ فَضْلَتِی مِنْ بَعْدِ سُکْرِی
وَ لَا نِلْتُمْ عُلُوی وَ اِتِّصَالِ
مَن شدم سرشار و سورم می چشید
رخت تا قرب و عُلومِ کے کشید
فضلہ خورانِ شہاں و من گدائے
روئے آئم کہ خواہم قطرہ لائے
یلّے جودِ شہِم گفتہ ملائے
مے طلب لا نَشْنوی ایں جا نہ لائے
مَقَامُکُمُ الْعَلٰی جَمْعًا وَ لٰکِنْ
مَقَامِی فَوْقَکُمْ مَا زَالَ عَالِی
جائے تا بالا و لے جایم بود
فوقِ تا از روزِ اوّل تا ابد
جائٹ بالاتر ز وہم جائہا
جائہا خود ہست بہر پائہا
پائہا چہ بود کہ سرہا زیر پات
پات ہم کے چوں فرود آئی ز جائٹ
أَنَا فِی حَضْرَۃِ التَّقْرِیْبِ وَحْدِیْ
وَيَصْرِفْنِیْ وَحَسْبِیْ ذُوْالْجَلَال
یگہ در قربم خدا گرداندم
حال و کافی آں جلیلِ واجدم
ایکہ می گرداند آں یک نہ غیر
حالِ ما گرداں ز شرہا سوئے خیر
تاجِ قربش شادماں بر سر ہنہ
شَیْءٌ لِلّٰہِ قرب خود ما را بدہ
اَنَا الْبَازِیُّ اَشْہَبُ کُلِّ شَیْخٍ
وَ مَنْ ذَا فِی الرِّجَالِ اَعْطٰی مِثَالَ
بازِ اشہب ما و شیخواں چوں حمام
کیشت در مرداں کہ چوں من یافت کام
حَبَّذَا شہبازِ طیرستانِ قُدس
اے شکارِ پنجہ ات مرغانِ قُدس
شادماں بر قمریِ گوتر بِزَن
گہ نگہ بر خستہِ پُغدے ہم فگَن
کَسَانِیْ خِلْعَۃً بَطِرَازِ عَزْمٍ
وَ تَوَّجَنِیْ بِتِیْجَانِ الْکَمَال
خلعتم با خوش نگارِ عزم داد
بر سرم صد تاجِ دارائی نہاد
یا رَب ایں خِلعَت ہمایوں تا نُشور
حلَّہ پوشا یک نظر بر مشتِ عُور
تاج را از فرقِ خود معراج دہ
بر سرم از خاک راہت تاج نہ
وَاَطْلَعَنِیْ عَلٰی سِرٍّ قَدِیْمٍ
وَ قَلَّدَنِیْ وَاَعْطَانِیْ سُؤَالِیْ
آگہم فرمود بر رازِ قدیم
عُہدہ داد و جملہ کام آں کریم
عہدہ از تو از تو ما ز تو
ما بظلِ نعمت و ہم نازِ تو
یِلے وِخ وِخ وِخ زماں عُجمی ست
سوئے ما شد شُحنَہ حالا ترس کیست
وَوَلَّانِیْ عَلَی الْاَقْطَابِ جَمْعًا
فَحُکْمِیْ نَافِذٌ فِیْ کُلِّ حَال
والیم کردہ بر اقطابِ جہاں
پس بہر حال سُنٹ حکمِ من رواں
از ثریا تا ثراۓ اِمرت امیر
کج روے بے حکم را در حکم گیر
پیش ازاں کافتد سوئے آتش نیاز
نرم نرم از دستِ لطفَت راست ساز
فَلَوْ اَلْقَيْتُ سِرِّي فِي بِحَارٍ
لَصَارَ الْكُلُّ غَوْرًا فِي الزَّوَالِ
رازِ خود گر اَفگنم اندر بحار
جملہ گم گردد فرو رفتہ بغار
نفس و شیطاں نزعِ جاں گور و نشور
نامہ خواندن بر سرِ خنجرِ عُبور
ناخدایا ہفت دریا در رہم
دست گیر اے یم زِ رازَت کم زنم
وَ لَوْ اَلْقَيْتُ سِرِّي فِي جِبَالٍ
لَدُكَّتْ وَاخْتَفَتْ بَيْنَ الرِّمَالِ
رازم اَر جلوہ دہم گردد جبال
پارہ پارہ گشتہ پنہاں در رمال
اے زِ رازَت کوہ و کاہ و کاہِ کوہ
کاہِ بے جاں راست سدِ راہِ کوہ
طاعتم کاہ است جُرمم کوہ وار
کوہ را کاہ و بپرور کاہِ زار
وَ لَوْ اَلْقَيْتُ سِرِّي فَوْقَ نَارٍ
لَخَمَدَتْ وَانْطَفَتْ مِنْ سِرِّ حَالِي
پرتوِ راز اَفگنم گر بر اثیر
سرد و خامش گردد از رازم سَمیر
نیرا من نارِ جرم اَفروختم
ہم دلِ زارم درویش سوختم
زارِ من از زور با خود نوش کُن
نارِ من از نورِ خود خاموش کُن
وَ لَوْ اَلْقَيْتُ سِرِّي فَوْقَ مَيِّتٍ
لَقَامَ بِقُدْرَةِ الْمَوْلَى تَعَالَى
رازِ خود بر مردہ گر اَفگنم
زندہ برخیزد باذِنِ ذوالکرم
اے نگاہت زندہ سازِ مُردہا
چیست پیشت در دلے اَفسُردہا
ایں لباِت شہد بار جلوہ کن
قُم بفرما مردہ ام را زندہ کن
وَ مَا مِنْهَا شُهُورٌ اَوْ دُهُورٌ
تَمُرُّ وَ تَنْقَضِي إِلَّا اَتَالِي
نیست شہرے نیست دہرے را مرور
تا نیاید بر دَرَم پیش از ظہور
اے دَر تو مرجعِ ہر دہر و شہر
بندگانَت را چہ ترس از دستِ دہر
ہر مہِ عُمرم گن از مِہرَت بخیر
خیرِ مَحضا من نہ بینم ہیچ ضِیر
وَ تُخْبِرُنِي بِمَا يَأْتِي وَ تَجْرِي
وَ تُعْلِمُنِي فَأَقْصُرُ عَنْ جَدَالِي
جملہ گوید با من از حال و صفت
از جدالم دستِ کوتاہت بایدت
اَوْحَشَ اللہُ زِیدِ ایں شہ را جلال
عرضِ بیکی در ماہ و سال
در جدالش کے گجا یابی اماں
خود کنیزِ اُو زمیں بندہ زماں
مُرِیْدِیْ ھَمْ وَ طِبْ وَ اشْطَحْ وَ غَن
وَ افْعَلْ مَا تَشَاءُ فَالْاِسْمُ عَال
بندہ ام خوش می سرا بیباک و مست
ہر چہ خواہی کن کہ نسبت برتر است
ایں سخن را بندہ باید بندہ گو
بندہ کن اے بادشاہ بندہ جو
شاد و پا گوباں رود جانم ز تن
بر مُرِیْدِیْ ھَمْ وَ طِبْ وَ اشْطَحْ وَ غَن
مُرِیْدِیْ لَا تَخَفْ اَللّٰہُ رَبِّی
عَطَانِیْ رِفْعَۃً نِلْتُ الْمَنَال
رب من حق بندہ از ترسے منال
رفعت ام آمد رسیدم تا منال
اے ترا اللہ رب محبوب آب
طرفہ مربوبی و محبوبی عجب
رب و آب پاکت نمود از ریب و عیب
از دلم برگش شا ہر عیب و ریب
مُرِیْدِیْ لَا تَخَفْ وَاشْ فَانِّی
عَزُوْمٌ قَاتِلٌ عِنْدَ الْقِتَال
بندہ ام ترسے مدار از بدگال
سخت عزم و قاتلم وقتِ قتال
شکر حق با بندگاں شہ را سرست
خانہ زادیم ز آب و مادرت
بندہ ات را دشمنان دانند حُس
یا عَزُوْمًا قَاتِلًا فریاد رس
طُبُوْلِى فِى السَّمَاءِ وَالْاَرْضِ دُقَّتْ
وَ شَاؤُسُ السَّعَادَۃِ قَدْ بَدَالِی
نوبتم در خضری و غبرا زدند
شد نقیب موکبم بحت بلند
یا رب ایں شہ را مبارک دیر باز
تخت و بخت و تاج و باج و ساز و ناز
بادشا ہا شکر سلطانی خویش
یک نگاہے بر گدائے سینہ ریش
بِلَادُ اللّٰہِ مُلْکِیْ تَحْتَ حُکْمِیْ
وَ وَقْتِیْ قَبْلَ قَلْبِیْ قَدْ صَفَالِی
ملکِ حق ملکم تے فرمانِ من
وقت من شد صاف پیش از جانِ من
بَارَکَ اللّٰہُ وَسِعْتَ سُلْطَانِ تُو
شرق تا غرب آں تو قربانِ تو
تیرہ وقتے خیرہ بختے سینہ ریش
بر در آمد دہ زکوٰۃِ وقت خویش
نَظَرْتُ اِلیٰ بِلَادِ اللّٰہِ جَمْعًا
کَخَرْدَلَۃٍ عَلٰی حُکْمِ اِتِّصَال
در نگاہم جملہ ملکِ ذوالجلال
دانہ خردل ساں بحکم اتصال
وہ کہ تو می بینی و ما در گناہ
آہ آہ از گوری ما آہ آہ
چشمِ دہ تا زیں بلاہا واریہم
رُوئے تو بینیم و بر پا جاں دہیم
و کُلُّ وَلِیّ لَّہٗ قَدَم وَّ اِنّی
عَلٰی قَدَمِ النَّبِیِّ بَدْرُ الْکَمَال
ہر ولی را یک قدم دادند و ما
بر قدمہائے نبی بدر العلیٰ
کامِ جاہاں تو بگامِ مصطفےٰ
حیف بر خُطواتِ دیو آئیم ما
گام بر گامِ سگِ ما را مبیں
دستِ دہ بر کش سوئے راہِ مبیں
دَرَسْتُ الْعِلْمَ حَتّٰی صِرْتُ قُطْبًا
و نِلْتُ السَّعْدَ مِنْ مَّوْلَی الْمَوَالِی
درس گردم علم تا قطبے شدم
گرد مولائے موالی اسعدم
اے سعید بو سعید سعد دیں
سعد چرخت بندہ اے سعد زمیں
نے ہمیں سعدی کہ شا ہا سعد کن
سعد کن ناسعد ما را سعد کن
رِجَالِی فِی ہَوَاجِرِہِمْ صِیَام
وَّ فِی ظُلْمِ اللَّیَالِی کَالْہِلَال
در تموزِ روز جیہم روزہ دار
در شبِ تیرہ چو گوہر نور بار
کارِ مردانت صیام و قیام
کامِ ما در خوردِ بام و خوابِ شام
مرد کن یا خاک راہت کن شتاب
ایں بہائم را چناں گو کن تُراب
اَنَا الْحَسَنِی وَالْمُخْدَعُ مَقَامِی
وَ اَقْدَامِی عَلٰی عُنُقِ الرِّجَال
از حسن نسلِ من و مخدع مقام
پائے من بر گردنِ جملہ کرام
سرورِ ما ہم براہِ افتادہ ایم
پائمالت را سرے بنہادہ ایم
گل براہِ یک قدم گل کم بداں
حَسْبَۃً لِّلہِ مر و دامن کشان
اَنَا الْجِیلِیُّ مُحَیِّ الدِّینِ اسْمِی
وَ اَعْلَامِی عَلٰی رَاْسِ الْجِبَال
مولدم جیلاں و نامم محی دیں
رایتم بر قلھائے کوہ ہیں
اے ز آیاتِ خدا رایاتِ تو
معجزاتِ مصطفےٰ آیاتِ تو
جلوہ دہ از رایتِ ایں آیتت
چوں منی محشور زیرِ رایتت
وَ عَبْدُ الْقَادِرِ الْمَشْہُورُ اسْمِی
وَ جَدِّی صَاحِبُ الْعَیْنِ الْکَمَال
نام مشہور است عبدالقادر ام
عین ہر فضل آنکہ جدِ اکبرم
آن جدت چوں نباشد آنِ تو
وارثِ اے جانِ من قربانِ تو
بر رضائے ناقصاں افشاں نوال
یک چشیدن آبے از بحر الکمال
خفتہ دل تا چند ننگِ زیستن
بر رخش از بحر فضل آبے بزن
تشنہ کامے پا بدامے کردہ غش
بحرِ سائل را بگو رو خود برش
رو برش اُو را برش بیدار ساز
ہوش بخش و نوش بخش و جاں نواز
جاں نوازا ! جاں فدائے نامِ تو
کامِ جاں دہ اے جہاں در کامِ تو
ایں دُعا از بندہ آمیں از ملک
پوزش از بغداد اجابت از فلک